Kody pocztowe w Polsce
W Polsce system
kodów pocztowych (Pocztowe Numery Adresowe - PNA) wprowadzono 1 stycznia 1973 na mocy rozporządzenia nr 89 Ministerstwa Łączności z 17 listopada 1972.
Kody pocztowe mają format xx-xxx, gdzie "x" oznacza cyfrę, i umieszcza się je z lewej strony nazwy miejscowości, w której znajduje się pocztowy urząd oddawczy. Pierwsza cyfra określa okręg pocztowy, a cały PNA jest przypisany albo do urzędu pocztowego, albo, w tzw. miastach wydzielonych, do poszczególnych ulic i domów.
Lista miast wydzielonych jest następująca: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gdynia, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Sopot, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.
Międzynarodowy kod pocztowy
Kody pocztowe poszczególnych krajów są poprzedzone narodowym prefiksem składającym się z 1 - lub 2-literowego oznaczenia kraju (tzw. kod kraju). W tym wypadku kod zwykło się podawać bez dywiza. Dla przykładu:
- PL-XXXXX (zamiast XX-XXX Nazwa Miasta)
- A-1130 - przykładowy kod pocztowy dla Wiednia w Austrii
Znaczenie kolejnych cyfr
Pierwsza - okręg kodowy - określa okręg pocztowy (obszar działania dawnego DOP) w momencie wprowadzenia PNA były to ówczesne jedno lub dwa województwa.
Podział oznaczeń okręgów kodowych ustalono od centrum kraju tj. od Warszawy, zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara:
| 0 | okręg warszawski |
| 1 | okręg olsztyński |
| 2 | okręg lubelski |
| 3 | okręg krakowski |
| 4 | okręg katowicki |
| 5 | okręg wrocławski |
| 6 | okręg poznański |
| 7 | okręg szczeciński |
| 8 | okręg gdański |
| 9 | okręg łódzki |
Druga - strefa kodowa - wskazuje część okręgu którym jest określony obszar położony wzdłuż linii komunikacyjnych lub miasto wojewódzkie.
Dla największych miast przydzielono jedną, dwie lub pięć cyfr strefowych:
| 00 - 04 | Warszawa M |
| 50 - 54 | Wrocław M |
| 90 - 94 | Łódź M |
| 30 - 31 | Kraków M |
| 60 - 61 | Poznań M |
| 70 - 71 | Szczecin M |
| 10 | Olsztyn M |
| 15 | Białystok M |
| 20 | Lublin M |
| 25 | Kielce M |
| 35 | Rzeszów M |
| 40 | Katowice M |
| 45 | Opole M |
| 65 | Zielona Góra M |
| 75 | Koszalin M |
| 80 | Gdańsk M |
| 81 | Gdynia M (Sopot) |
| 85 | Bydgoszcz M |
Trzecia - sektor kodowy - obejmuje obszar podległy rozdzielni sektorowej (dawne powiaty), a w dziewiętnastu największych miastach umowne części miast. To były założenia w chwili tworzenia systemu. Obecnie, gdy likwidacji uległy urzędy sektorowe pojęcie „sektor” jest pojęciem abstrakcyjnym, a trzecia cyfra kodu pozostanie wyróżnikiem, określającym jakiś obszar pocztowy.
Czwarta i piąta (czytane łącznie) wskazują placówkę pocztową i jej obszar działania, a w 19 największych miastach jednostkę doręczeniową.
Instytucje Poczty Polskiej otrzymały w sektorze 9 stref 0 i 5 numery od 40 do 49 70 – 9 40 do 49 instytucje poczty 75 – 9 50 do 99 posiadacze skrytek
Istnieją też odbiorcy mający osobny kod pocztowy, np.
- 00-940 – Dyrekcja Generalna Poczty Polskiej
- 00-001 – Urząd Pocztowy Warszawa 1
- 00-977 – Polskie Radio SA
- 00-999 – Telewizja Polska SA
Oprócz swojego kodu pocztowego, każdy urząd pocztowy może mieć również PNA wydzielony dla skrytek pocztowych. I tak Urząd Pocztowy Warszawa 1, który ma w adresie PNA 00-001, dla funkcjonujących w nim skrytek pocztowych ma PNA 00-950.